از ماموگرافی برای تشخیص زود هنگام سرطان سینه استفاده میشود. در ادامه به بررسی لزوم انجام ماموگرافی و مزایا و دلایل انجام این روش بپردازیم. همچنین نحوه انجام ماموگرافی و انواع آن را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد.
ماموگرافی چیست؟
ماموگرافی یک ابزار غربالگری برای بررسی بافت سینه جهت مشاهده تودههای سرطانی و تشخیص سرطان سینه است. موارد دیگری نظیر تودههای غیرقابل لمس و بدون نشانه وعلامت و ترشحات نوک سینه نیز با این روش تشخیص داده میشود. این روش با استفاده از اشعه ایکس از داخل سینهها و بافت آن تصویربرداری میکند. ماموگرافی در افرادی که دارای مشکلاتی همچون برآمدگی پستان، درد و تخلیه مایع نوک پستان هستند؛ و حتی افراد بدون هیچ مشکل و علائمی جهت بررسی سلامت پستان انجام میشود.
مناسبترین زمان برای انجام ماموگرافی سینه سن 35 سالگی است؛ و برای زنان بالای 40 سال سالی یکبار و برای زنان بالای 50 سال هر دو سال یکبار توصیه میشود.
ماموگرافی برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه و درمان و بهبود آن کمک بسیار بزرگی محسوب میشود. برای تشخیص قطعی سرطان سینه در کنار ماموگرافی، در صورت مشاهده بافت مشکوک به سرطان باید از نمونهبرداری(بیوپسی) نیز استفاده شود.
کاربردهای استفاده از ماموگرافی
- برای تشخیص تودهی سرطانی
- برای زنانی در سن 40 تا 45 سال
- برای پیگیری ماموگرافی غیرطبیعی قبلی
- برای پیگیری پیشرفت تودهها
- در صورت تشخیص توده قابل لمس
- در صورت ضخیم شدن پوست
- در صورت سوزش پوست
- در صورت ترشحات نوک پستان
- در صورت درد در پستان
- در صورت فرورفتگی نوک پستان
- در صورت وجود زخم فرسایشی در پستان
- در صورت وجود تودهی غیرطبیعی در پستان
- برای بررسی دلیل بی نظمی تودهها
| کاربرد ماموگرافی | توضیح |
|---|---|
| تشخیص زودهنگام سرطان سینه | ماموگرافی میتواند تغییرات اولیه و تودههای کوچک سینه را قبل از بروز علائم تشخیص دهد |
| بررسی توده یا درد سینه | در صورت وجود درد، توده یا تغییرات غیرطبیعی، از ماموگرافی برای ارزیابی دقیقتر استفاده میشود |
| کنترل وضعیت بیماران پرخطر | افرادی که سابقه خانوادگی سرطان سینه دارند، برای بررسی منظم از ماموگرافی استفاده میکنند |
| پیگیری بعد از درمان سرطان | برای بررسی بازگشت بیماری یا کنترل وضعیت سینه بعد از درمان کاربرد دارد |
| تشخیص رسوبات کلسیمی | ماموگرافی میتواند تجمع غیرطبیعی کلسیم در بافت سینه را نشان دهد |
| بررسی تغییرات بافت سینه | تغییر در شکل، تراکم یا ساختار بافت سینه با این روش قابل بررسی است |
| کمک به تصمیمگیری درمانی | نتایج ماموگرافی به پزشک در انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند |
نحوه انجام ماموگرافی
- ثبت اطلاعات و آمادهسازی: ابتدا اطلاعات پزشکی و سوابق مربوط به سینه توسط مرکز تصویربرداری ثبت میشود و فرد برای انجام ماموگرافی آماده میشود.
- برداشتن زیورآلات و لباس بالا تنه: قبل از شروع، باید لباسهای قسمت بالاتنه و هرگونه زیورآلات یا اشیای فلزی برداشته شود تا تصویربرداری دقیقتر انجام گیرد.
- قرار گرفتن مقابل دستگاه ماموگرافی: فرد روبهروی دستگاه مخصوص میایستد و تکنسین موقعیت مناسب سینه را تنظیم میکند.
- قرار دادن سینه روی صفحه دستگاه: سینه روی صفحه مخصوص دستگاه قرار میگیرد تا تصویر واضحتری ثبت شود.
- فشرده شدن سینه: صفحه بالایی دستگاه برای چند ثانیه سینه را بهآرامی فشرده میکند تا بافت سینه بهتر دیده شود و کیفیت تصویر افزایش پیدا کند.
- ثبت تصاویر از زوایای مختلف: معمولاً از هر سینه چند تصویر در زاویههای متفاوت گرفته میشود تا بررسی کاملتری انجام شود.
- پایان تصویربرداری: بعد از ثبت تصاویر، فرایند ماموگرافی تمام میشود و فرد میتواند فعالیت عادی خود را ادامه دهد.
- بررسی نتایج توسط پزشک: تصاویر تهیهشده توسط پزشک متخصص بررسی میشود تا وجود هرگونه تغییر یا مشکل احتمالی مشخص گردد.
مزایای ماموگرافی
- امکان مشاهده کوچکترین تومورها
- امکان تشخیص وجود توده در مجاری شیردهی
- باقی نماندن اثر اشعه ایکس در بیمار
- کاهش ریسک مرگ به دلیل تشخیص زودهنگام سرطان سینه
- تشخیص انواع سرطان پستان
عوارض ماموگرافی
- احساس درد یا فشار موقت: هنگام انجام ماموگرافی، فشرده شدن سینه ممکن است باعث ناراحتی یا درد خفیف و کوتاهمدت شود.
- حساسیت سینه بعد از تصویربرداری: بعضی افراد تا چند ساعت بعد از ماموگرافی احساس حساسیت یا سنگینی در سینه دارند که معمولاً موقتی است.
- قرار گرفتن در معرض مقدار کم اشعه: در ماموگرافی از دوز پایین اشعه ایکس استفاده میشود که معمولاً ایمن است، اما انجام غیرضروری و مکرر آن توصیه نمیشود.
- ایجاد اضطراب یا نگرانی: مشاهده نتایج مشکوک یا نیاز به بررسیهای بیشتر ممکن است باعث استرس و نگرانی فرد شود، حتی اگر مشکل جدی وجود نداشته باشد.
- احتمال نتایج مثبت یا منفی اشتباه: در برخی موارد ممکن است ماموگرافی تودهای را اشتباه تشخیص دهد یا برخی تغییرات کوچک را نشان ندهد، به همین دلیل گاهی آزمایشهای تکمیلی لازم میشود.
- کبودی خفیف در موارد نادر: در بعضی افراد، مخصوصاً کسانی که پوست حساس دارند، ممکن است بعد از فشار دستگاه کبودی جزئی ایجاد شود.
انواع ماموگرافی
ماموگرافی یکی از مهمترین روشهای تصویربرداری برای بررسی سلامت سینه و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی است. این روش در انواع مختلفی انجام میشود و هر نوع آن با توجه به شرایط بیمار، هدف بررسی و دقت موردنیاز کاربرد خاصی دارد. انتخاب نوع مناسب ماموگرافی معمولاً توسط پزشک و بر اساس وضعیت سینه و سابقه پزشکی فرد انجام میشود.
ماموگرافی غربالگری
ماموگرافی غربالگری برای افرادی انجام میشود که علامت خاصی ندارند و هدف آن تشخیص زودهنگام سرطان سینه یا تغییرات غیرطبیعی قبل از بروز علائم است.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| کمک به تشخیص زودهنگام بیماری | احتمال نتایج مثبت اشتباه |
| افزایش شانس درمان موفق | نیاز به تکرار دورهای |
| مناسب برای بررسی منظم سلامت سینه | احتمال ایجاد اضطراب در برخی افراد |
ماموگرافی تشخیصی
این نوع ماموگرافی زمانی انجام میشود که فرد علائمی مانند درد، توده یا تغییرات غیرطبیعی در سینه داشته باشد و نیاز به بررسی دقیقتر وجود داشته باشد.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| دقت بیشتر در بررسی مشکلات سینه | زمان انجام بیشتر نسبت به غربالگری |
| امکان تصویربرداری از زوایای مختلف | ممکن است نیاز به آزمایش تکمیلی داشته باشد |
| کمک به تشخیص علت علائم | هزینه بالاتر در بعضی مراکز |
ماموگرافی دیجیتال
در ماموگرافی دیجیتال تصاویر بهصورت دیجیتالی ثبت میشوند و کیفیت بالاتری نسبت به روشهای قدیمی دارند.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| وضوح تصویر بالاتر | هزینه بیشتر نسبت به روش سنتی |
| امکان ذخیره و بررسی دقیق تصاویر | در همه مراکز در دسترس نیست |
| مناسب برای افراد با بافت سینه متراکم | نیاز به تجهیزات پیشرفته |
ماموگرافی سهبعدی
ماموگرافی سهبعدی یا توموسنتز تصاویر لایهلایه از سینه تهیه میکند و بررسی دقیقتری از بافت سینه ارائه میدهد.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| دقت بالاتر در تشخیص تودهها | هزینه بیشتر |
| کاهش احتمال خطای تشخیص | مدت تصویربرداری کمی طولانیتر |
| مناسب برای سینههای متراکم | در برخی مراکز محدود است |
اقدامات قبل از انجام ماموگرافی
- مطلع کردن پزشک از هرگونه سابقه جراحی، سابقه خانوادگی یا شخصی سرطان سینه، استفاده از هورمون
- به همراه داشتن نتیجه ماموگرافی قبلی
- از کرمها، لوسیونهای بدن، ضد تعریقها، پودرها و عطرها در زیر بغل و روی سینه خود استفاده نکنید.
- لباس راحت بپوشید.
- یک هفته قبل یا یک هفته بعد از دوران پریود برای انجام ماموگرافی مراجعه کنید.
- در صورت غیرقابل تحمل بودن درد ماموگرافی ناشی از فشار سینهها، یک ساعت قبل از انجام آن قرص استامینوفن یا ایبوپروفن مصرف کنید.
- در صورت وجود هرگونه علائم و مشکل در سینه خود، آن را به تکنسین مربوطه اطلاع دهید.
- در صورت پروتز سینه آن را با پزشک خود در میان بگذارید.
- از نوشیدن نوشابههای انرژیزا، چای، نوشیدنیهای حاوی کافئین پرهیز کنید.
- از مصرف ترشیجات خودداری کنید.
- قبل از انجام ماموگرافی دوش بگیرید.
هزینه ماموگرافی سینه
عوامل متعددی بر روی هزینه ماموگرافی تاثیر خواهد گذاشت و بر ای همین هزینه مشخصی نمیتوان برای آن در نظر گرفت. عوامل تاثیرگذار عبارتند از:
- انتخاب رادیولوژیست متبحر و باتجربه
- نوع دستگاه ماموگرافی
- آزمایشهای تکمیلی پس از ماموگرافی
- هزینه آزاد یا با دفترچه بیمه
- کلینیک رادیولوژی و سونوگرافی انتخابی
- موقعیت مکانی کلینیک رادیولوژی
بهتر است که برای این ماموگرافی به دلیل اهمیت موضوع به بهترین کلینیک رادیولوژی و سونوگرافی مراجعه کنید.
