در حالت معمول خیر، ماموگرافی برای دختران و افراد زیر 40 سال بهصورت روتین انجام نمیشود، مگر در شرایط خاص پزشکی. ماموگرافی یک روش غربالگری سرطان پستان است که عمدتاً برای زنان بالای 40 سال توصیه میشود، زیرا با افزایش سن، احتمال بروز سرطان پستان بیشتر میشود و بافت پستان نیز برای تصویربرداری با اشعه ایکس مناسبتر میشود.
در دختران نوجوان و جوان، بافت پستان معمولاً متراکمتر است و همین موضوع دقت ماموگرافی را کاهش میدهد. به همین دلیل در سنین پایین، اگر نیاز به بررسی پستان باشد، اغلب از سونوگرافی سینه استفاده میشود. اهمیت این موضوع در این است که بسیاری از خانوادهها با مشاهده توده یا درد سینه در دختران نگران میشوند و تصور میکنند باید سریعاً ماموگرافی انجام شود، در حالی که در بیشتر موارد روشهای دیگری اولویت دارند.
اگر درباره ماموگرافی، زمان مناسب انجام آن، آمادگی های قبل از مراجعه یا تفسیر جواب خود سوالی دارید، می توانید برای دریافت راهنمایی و مشاوره، با بهترین کلینیک ماموگرافی تهران تماس بگیرید. کارشناسان مرکز آماده پاسخگویی به سوالات شما و هماهنگی جهت نوبت دهی هستند؛ برای ارتباط و رزرو نوبت با شماره [۰۲۱۴۱۰۰۳] تماس بگیرید.
چرا ماموگرافی برای دختران معمول نیست؟
در دختران و زنان جوان، بافت پستان معمولاً متراکمتر است و این موضوع باعث کاهش دقت ماموگرافی میشود.
دلایل اصلی انجام نشدن ماموگرافی روتین در دختران:
- تراکم بالای بافت پستان که تشخیص ضایعات را سختتر میکند
- شیوع بسیار پایین سرطان پستان در سنین نوجوانی
- حساسیت بیشتر بافت جوان به اشعه
- وجود روشهای دقیقتر مثل سونوگرافی برای این سنین
به همین دلیل پزشکان معمولاً در صورت وجود مشکل پستان در دختران، ابتدا سونوگرافی را پیشنهاد میکنند.
در چه شرایطی ممکن است ماموگرافی برای دختران انجام شود؟
اگرچه ماموگرافی برای دختران بهطور معمول انجام نمیشود، اما در شرایط خاص ممکن است پزشک آن را تجویز کند.
این شرایط شامل موارد زیر است:
- وجود توده مشکوک که با سونوگرافی بهطور کامل ارزیابی نشده
- سابقه خانوادگی بسیار قوی سرطان پستان در سنین پایین
- وجود جهش ژنتیکی شناختهشده مرتبط با سرطان پستان
- یافته غیرطبیعی در سایر روشهای تصویربرداری
- سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در کودکی
در چنین مواردی تصمیم برای انجام ماموگرافی کاملاً تخصصی و با در نظر گرفتن منافع و خطرات احتمالی گرفته میشود.
اگر دختر نوجوان توده در سینه داشته باشد چه باید کرد؟
در صورت لمس توده در پستان دختران، اولین اقدام مراجعه به پزشک است، نه انجام خودسرانه ماموگرافی.
بیشتر تودههای پستان در نوجوانان خوشخیم هستند. شایعترین آنها فیبروآدنوم است که معمولاً بیخطر است. پزشک پس از معاینه ممکن است این مراحل را توصیه کند:
- سونوگرافی پستان
- پیگیری دورهای و بررسی تغییر اندازه توده
- در موارد خاص نمونهبرداری
در اغلب موارد نیازی به ماموگرافی نیست و سونوگرافی اطلاعات کافی ارائه میدهد.
سونوگرافی یا ماموگرافی؛ کدام برای دختران مناسبتر است؟
برای دختران و زنان زیر 30 تا 35 سال، سونوگرافی معمولاً انتخاب اول است.
مقایسه این دو روش در سنین پایین:
| ویژگی | ماموگرافی | سونوگرافی پستان |
|---|---|---|
| استفاده از اشعه | دارد | ندارد |
| دقت در بافت متراکم | کمتر | بیشتر |
| مناسب برای نوجوانان | معمولاً خیر | بله |
| کاربرد اصلی | غربالگری سنین بالاتر | بررسی توده در سنین پایین |
| ایمنی در سنین پایین | محدودتر | بسیار ایمن |
به همین دلیل در پاسخ به سؤال آیا ماموگرافی برای دختران انجام میشود؟ باید گفت معمولاً خیر، مگر در موارد خاص پزشکی.
آیا ماموگرافی برای دختران زیر 20 سال انجام میشود؟
انجام ماموگرافی زیر 20 سال بسیار نادر است.
سرطان پستان در این سن بسیار نادر است و بیشتر مشکلات پستان در این گروه سنی خوشخیم هستند. به همین دلیل پزشکان تلاش میکنند از روشهایی استفاده کنند که بدون اشعه باشند و بافت حساس پستان را در معرض تابش قرار ندهند.
در این سنین معمولاً اقدامات زیر کافی است:
- معاینه بالینی
- سونوگرافی
- پیگیری دورهای
ماموگرافی فقط در موارد بسیار خاص و با نظر فوقتخصص انجام میشود.
ماموگرافی در دختران با سابقه خانوادگی سرطان پستان
اگر در خانواده درجه یک (مادر، خواهر) سرطان پستان در سن پایین وجود داشته باشد، برنامه بررسی ممکن است متفاوت باشد.
در این شرایط پزشک ممکن است:
- غربالگری را زودتر از 40 سال شروع کند
- MRI پستان را پیشنهاد دهد
- ماموگرافی را در سن پایینتر ولی با برنامه دقیق انجام دهد
- مشاوره ژنتیک توصیه کند
حتی در این موارد نیز تصمیمگیری فردی است و برای همه دختران با سابقه خانوادگی، ماموگرافی فوری انجام نمیشود.
آیا ماموگرافی برای دختران ضرر دارد؟
ماموگرافی میزان اشعه کمی دارد، اما در سنین پایین معمولاً از آن اجتناب میشود.
بافت پستان در سنین نوجوانی نسبت به اشعه حساستر است. هرچند دوز اشعه ماموگرافی پایین است، اما چون احتمال سرطان در این سنین بسیار کم است، سود انجام آن معمولاً کمتر از ریسک احتمالی آن در نظر گرفته میشود. بنابراین پزشکان ترجیح میدهند در صورت امکان از روشهای بدون اشعه استفاده کنند.
سن مناسب شروع ماموگرافی
بیشتر دستورالعملهای پزشکی توصیه میکنند غربالگری با ماموگرافی از حدود 40 سالگی شروع شود.
راهنمای کلی سن شروع:
- زیر 30 سال: معمولاً فقط سونوگرافی در صورت نیاز
- 30 تا 39 سال: بررسی موردی بر اساس علائم و ریسک
- 40 سال به بالا: شروع ماموگرافی منظم
- افراد پرخطر: ممکن است زودتر شروع شود
بنابراین برای بیشتر دختران و نوجوانان، ماموگرافی بخشی از برنامه معمول سلامت نیست.
آیا دختران باید خودآزمایی پستان انجام دهند؟
آگاهی از وضعیت طبیعی پستان در هر سنی مهم است.
اگرچه خودآزمایی پستان بهتنهایی جایگزین غربالگری پزشکی نیست، اما دختران جوان میتوانند با شناخت بدن خود، در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی سریعتر به پزشک مراجعه کنند. مواردی که نیاز به بررسی دارند:
- توده جدید و سفت
- تغییر شکل واضح پستان
- ترشح خونی از نوک پستان
- درد مداوم و غیرمعمول در یک نقطه خاص
- فرورفتگی یا تغییر پوست
در صورت مشاهده این علائم، پزشک تصمیم میگیرد که آیا سونوگرافی کافی است یا بررسیهای بیشتر لازم است.
تفاوت ماموگرافی غربالگری و تشخیصی در سنین پایین
اگر ماموگرافی در دختران انجام شود، معمولاً از نوع تشخیصی است نه غربالگری.
ماموگرافی غربالگری برای افراد بدون علامت و در سنین بالاتر انجام میشود. اما اگر در سن پایین ماموگرافی درخواست شود، هدف آن بررسی یک مشکل مشخص است، نه غربالگری روتین.
