افرادی که دارای پروتز (ایمپلنت) هستند نه تنها میتوانند، بلکه باید مطابق با برنامههای غربالگری استاندارد، معاینات دورهای و ماموگرافی خود را انجام دهند. با این حال، حضور پروتز در بافت سینه نیازمند ملاحظات خاص و تکنیکهای متفاوتی در تصویربرداری است تا دقت تشخیص حفظ شود.
چالشهای ماموگرافی با وجود پروتز سینه
دلیل اصلی حساسیت ماموگرافی در افراد دارای پروتز، جنس بدنه و محتویات آن (سیلیکون یا سالین) است. این مواد در برابر اشعه ایکس «اوپک» یا کدر هستند، به این معنا که اشعه از آنها عبور نمیکند و پروتز میتواند بخشهایی از بافت طبیعی سینه را که در پشت یا زیر آن قرار دارد، بپوشاند.
به همین دلیل، اگر تکنسین رادیولوژی مهارت کافی نداشته باشد، ممکن است تودههای احتمالی مخفی بمانند. اما نگران نباشید، با استفاده از تکنیکهای پیشرفته، این مشکل به حداقل رسیده است.
تکنیک جابجایی ایمپلنت یا «نماهای اکلاند» (Eklund Views)
برای رفع مشکل همپوشانی پروتز با بافت سینه، رادیولوژیستها از روشی تخصصی به نام تکنیک جابجایی اکلاند استفاده میکنند. در این روش، تکنسین با مهارت خاصی پروتز را به سمت عقب (سمت دیواره قفسه سینه) فشار داده و بافت طبیعی سینه را به سمت جلو میکشد تا زیر دستگاه قرار بگیرد. با این کار، بخش بیشتری از بافت غددی سینه در معرض اشعه قرار گرفته و تصاویر شفافتری برای بررسی وجود توده یا ناهنجاری ثبت میشود.
| نوع تصویربرداری در افراد دارای پروتز | هدف و کاربرد |
|---|---|
| نماهای استاندارد | بررسی کلی سینه و وضعیت قرارگیری پروتز |
| نماهای اکلاند (Eklund) | مشاهده حداکثری بافت سینه بدون تداخل پروتز |
| ماموگرافی سه بعدی (توموسنتز) | لایهبرداری تصویری برای دقت بالاتر در بافتهای متراکم |
| سونوگرافی مکمل | بررسی دقیقتر نقاطی که در ماموگرافی کاملاً واضح نیستند |
آیا فشار دستگاه ماموگرافی باعث پارگی پروتز میشود؟
احتمال پارگی پروتزهای مدرن و باکیفیت در اثر فشار استاندارد ماموگرافی بسیار کم و نادر است. تکنسینهای مجرب میدانند که فشار را باید به گونهای تنظیم کنند که سینه ثابت بماند اما به پروتز فشار بیش از حد وارد نشود.
با این حال، بسیار حیاتی است که قبل از شروع تصویربرداری، حتماً تکنسین را از وجود پروتز و نوع آن (روی عضله یا زیر عضله بودن) مطلع کنید.
اهمیت اطلاعرسانی به مرکز تصویربرداری
زمانی که برای رزرو نوبت ماموگرافی تماس میگیرید، حتماً ذکر کنید که پروتز سینه دارید. این کار به مرکز اجازه میدهد زمان بیشتری را برای نوبت شما اختصاص دهد، زیرا انجام ماموگرافی برای شما به جای ۴ تصویر معمول، نیاز به ۸ تصویر (۴ تصویر با جابجایی پروتز و ۴ تصویر معمولی) دارد. همچنین، مراکز پیشرفتهتر از تکنسینهایی استفاده میکنند که در کار با بیماران دارای ایمپلنت تخصص و تجربه بیشتری دارند تا ایمنی و دقت آزمایش تضمین شود.
ماموگرافی در پروتزهای زیر عضله در مقابل روی عضله
محل قرارگیری پروتز در دقت ماموگرافی نقش مهمی دارد. اگر پروتز شما در زیر عضله سینه (Submuscular) قرار داده شده باشد، انجام ماموگرافی راحتتر است و بافت سینه بهتر دیده میشود، زیرا عضله به عنوان یک حائل عمل کرده و جابجا کردن بافت سینه را تسهیل میکند.
در مقابل، پروتزهایی که روی عضله (Subglandular) قرار دارند، ممکن است پوشش بیشتری روی بافت غددی ایجاد کنند و نیاز به دقت و مهارت بیشتری در زمان تصویربرداری داشته باشند.
روشهای جایگزین و مکمل برای تشخیص دقیقتر
اگرچه ماموگرافی استاندارد طلایی غربالگری است، اما در افراد دارای پروتز، پزشکان اغلب از روشهای مکمل نیز استفاده میکنند.
سونوگرافی سینه به دلیل عدم استفاده از اشعه ایکس و توانایی عبور از ساختارهای مختلف، ابزار بسیار خوبی برای بررسی سلامت پروتز (تشخیص پارگیهای بیصدا) و همچنین بررسی تودههای احتمالی است.
در موارد خاص که مشکوک به ناهنجاری باشند، MRI سینه دقیقترین روش برای ارزیابی همزمان بافت سینه و سلامت فیزیکی ایمپلنتها به شمار میرود.
آمادگیهای پیش از انجام ماموگرافی با پروتز
آمادگی شما تفاوت چندانی با سایر افراد ندارد، اما رعایت چند نکته کوچک میتواند تجربه بهتری برای شما رقم بزند. از مصرف پودر تالک یا مام زیر بغل پرهیز کنید. سعی کنید مدارک مربوط به جراحی پروتز خود را همراه داشته باشید تا رادیولوژیست بداند با چه نوع ایمپلنتی روبرو است.
همچنین، اگر در معاینه شخصی متوجه تودهای شدهاید، دقیقاً محل آن را به تکنسین نشان دهید تا در نماهای اکلاند تمرکز بیشتری روی آن ناحیه صورت گیرد.
