آیا ماموگرافی برای آقایان هم انجام می‌شود؟

بسیاری از افراد تصور می کنند که سرطان سینه تنها مختص زنان است و با شنیدن نام ماموگرافی برای آقایان دچار تعجب می شوند.

اما واقعیت این است که بافت سینه در مردان نیز وجود دارد، هرچند به میزان بسیار کمتر از زنان؛ بنابراین احتمال ابتلای مردان به بیماری های مربوط به این بافت، از جمله سرطان سینه، صفر نیست.

ماموگرافی به عنوان دقیق ترین روش تصویربرداری تشخیصی، نقشی حیاتی در شناسایی توده های مشکوک در قفسه سینه آقایان ایفا می کند.

چرا آقایان به ماموگرافی نیاز پیدا می کنند؟

نیاز به انجام ماموگرافی در مردان معمولا زمانی ایجاد می شود که فرد یا پزشک متوجه تغییرات غیرعادی در ناحیه قفسه سینه شوند. برخلاف زنان که ماموگرافی را به صورت دوره ای (غربالگری) انجام می دهند، در مردان این آزمایش صرفا جنبه تشخیصی دارد. یعنی زمانی تجویز می شود که علائمی نظیر وجود توده سفت، ترشح از نوک سینه یا تغییر شکل ظاهری پوست سینه مشاهده شده باشد.

شایع ترین دلایل تجویز ماموگرافی برای مردان

در اکثر موارد، تورم سینه در مردان ناشی از سرطان نیست، بلکه به دلیل شرایطی به نام ژنیکوماستی (بزرگ شدن بافت سینه به دلیل اختلالات هورمونی) رخ می دهد. با این حال، پزشک برای تفکیک بین بافت چربی ساده، ژنیکوماستی و توده های بدخیم، انجام ماموگرافی را ضروری می داند. تشخیص زودهنگام در مردان بسیار مهم است، زیرا به دلیل کم بودن بافت سینه، تومورها می توانند سریع تر به دیواره قفسه سینه نفوذ کنند.

دلیل انجام ماموگرافی	شرح وضعیت
لمس توده	احساس وجود جسم سخت و بدون درد در زیر نوک سینه
ژنیکوماستی	بزرگ شدن غیرطبیعی سینه ها ناشی از دارو یا هورمون
تغییرات پوستی	قرمزی، پوسته پوسته شدن یا فرورفتگی پوست سینه
سابقه خانوادگی	وجود جهش ژنتیکی BRCA1 یا BRCA2 در خانواده

تفاوت ماموگرافی مردان با زنان در چیست؟

فرآیند کلی ماموگرافی در مردان تفاوت ساختاری با زنان ندارد، اما به دلیل حجم کمتر بافت، ممکن است چالش های تکنیکی متفاوتی داشته باشد. در این روش، قفسه سینه بین دو صفحه دستگاه قرار می گیرد تا تصویر دقیقی از بافت داخلی ثبت شود. به دلیل تراکم کمتر بافت غددی در مردان، تصاویر ماموگرافی آن ها معمولا بسیار واضح تر است و رادیولوژیست راحت تر می تواند ناهنجاری ها را تشخیص دهد.

• دوره های زمانی: زنان به صورت سالانه یا دوسالانه (بسته به سن) مراجعه می کنند، اما مردان فقط در صورت بروز مشکل و با نسخه پزشک.
• میزان درد و فشار: به دلیل کم بودن بافت سینه در آقایان، فشار صفحات دستگاه ممکن است در ناحیه قفسه سینه کمی بیشتر احساس شود.
• تعداد نماهای تصویربرداری: در زنان معمولا دو نمای استاندارد از هر سینه گرفته می شود، اما در مردان گاهی نیاز به نماهای مایل (Oblique) بیشتر برای دیدن عمق بافت وجود دارد.
• تشخیص بیماری های غیرسرطانی: ماموگرافی در مردان اغلب برای تشخیص “ژنیکوماستی” (بزرگی خوش خیم سینه) استفاده می شود، در حالی که در زنان طیف وسیعی از کیست ها و فیبروم ها را پوشش می دهد.
• تجهیزات جانبی: برای مردانی که بافت سینه بسیار کمی دارند، گاهی از پد های مخصوص یا سنسورهای کوچک تر استفاده می شود تا تصویربرداری امکان پذیر باشد.

بیشتر بخوانید : birads در ماموگرافی

علائم هشدار دهنده سرطان سینه در آقایان

آگاهی از علائم اولیه می تواند نجات دهنده باشد. مردان باید به هرگونه تغییر پایدار در ناحیه سینه حساس باشند. از آنجایی که مردان معمولا انتظار ابتلا به این بیماری را ندارند، ممکن است علائم را نادیده بگیرند و زمانی به پزشک مراجعه کنند که بیماری پیشرفت کرده است.

• وجود توده سفت و بدون درد در زیر یا اطراف نوک سینه.
• تغییر در شکل یا اندازه سینه به صورت ناگهانی.
• فرورفتگی نوک سینه به سمت داخل (Inversion).
• خروج ترشحات خونی یا شفاف از نوک سینه.
• زخم های پوستی در ناحیه هاله سینه که بهبود نمی یابند.

مراحل انجام ماموگرافی برای آقایان

آمادگی برای این آزمایش بسیار ساده است. در روز آزمایش نباید از دئودورانت، لوسیون یا پودر در ناحیه قفسه سینه استفاده کرد، زیرا ذرات ریز این مواد ممکن است به صورت لکه های کلسیم در تصویر ظاهر شده و نتایج را مخدوش کنند.

تکنسین از بیمار می خواهد که در مقابل دستگاه بایستد و سپس بافت سینه را برای چند ثانیه تحت فشار قرار می دهد تا اشعه ایکس بتواند تصویر دقیقی ثبت کند. این فشار ممکن است کمی ناخوشایند باشد اما تنها چند ثانیه طول می کشد.

تفسیر نتایج و اقدامات بعدی

پس از اتمام تصویربرداری، پزشک رادیولوژیست تصاویر را بررسی می کند. اگر نتیجه ماموگرافی طبیعی باشد، اقدام دیگری لازم نیست. اما در صورت مشاهده توده مشکوک، ممکن است آزمایش های تکمیلی مانند سونوگرافی سینه یا بیوپسی (نمونه برداری) تجویز شود. سونوگرافی به پزشک کمک می کند تا متوجه شود توده مشاهده شده کیسه ای پر از مایع (کیست) است یا یک توده جامد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.

عوامل خطر (Risk Factors) در سرطان سینه مردان

شناخت عوامل خطر به آقایان کمک می کند تا در صورت لزوم، نظارت دقیق تری بر سلامت خود داشته باشند. سن بالا (معمولا بالای 60 سال)، سابقه تشعشع به قفسه سینه در گذشته، بیماری های کبدی نظیر سیروز، و مصرف داروهای حاوی استروژن از جمله مواردی هستند که ریسک ابتلا را افزایش می دهند.

همچنین، مردانی که دچار سندرم کلاین فلتر هستند، به دلیل سطح بالاتر استروژن در بدن، بیش از سایرین در معرض خطر قرار دارند.

بیشتر بخوانید :  خوردن کافئین قبل از ماموگرافی

اهمیت معاینه توسط خود (Self-Examination) در مردان

اگرچه غربالگری روتین برای تمام مردان توصیه نمی شود، اما خودآزمایی ماهانه می تواند بسیار موثر باشد. مردان باید با لمس کردن بافت قفسه سینه خود، با ساختار طبیعی آن آشنا شوند تا در صورت بروز هرگونه توده یا سفتی غیرعادی، بلافاصله به پزشک مراجعه کنند. تشخیص در مراحل اولیه (Stage 0 or 1) شانس درمان موفقیت آمیز را تا نزدیک به 100 درصد افزایش می دهد.

نتیجه گیری و جمع بندی

ماموگرافی برای آقایان نه تنها انجام می شود، بلکه یک ابزار تشخیصی حیاتی برای تمایز بین بیماری های خوش خیم مانند ژنیکوماستی و بیماری های بدخیم است. اگرچه سرطان سینه در مردان نادر است (حدود 1 درصد کل موارد)، اما به دلیل تشخیص دیرهنگام می تواند خطرناک باشد. بنابراین، با مشاهده اولین علائم غیرطبیعی، مراجعه به متخصص و انجام ماموگرافی بهترین راهکار برای حفظ سلامت است.